Poetin en de kracht van collectief handelen vanuit een ruimer bewustzijn

een meditatie in 12 punten

door Otto Scharmer, maart 2022

1. De drempel overschrijden

“De wereld zal nooit meer hetzelfde zijn.” Deze woorden zijn volgens Tom Friedman, columnist bij de New York Times, de gevaarlijkste in de journalistiek. Niet alleen Friedman heeft deze woorden gebruikt om betekenis te geven aan de huidige situatie. Velen van ons doen hetzelfde. Als we de invasie van Poetin in de Oekraïne vanaf 24 februari op de voet volgen, voelen de meesten van ons zich verlamd door de verschrikkelijke gebeurtenissen die zich voor onze ogen afspelen. Het lijkt alsof we de drempel naar een nieuw tijdperk aan het overschrijden zijn. Deze nieuwe periode wordt wel vergeleken met de Koude Oorlog die in 1989 eindigde. Sommigen denken dat Poetin probeert de klok minstens 30 jaar terug te draaien om van Rusland weer een groot rijk te maken. Zelf ben ik echter van mening dat we in een geheel andere tijd leven. De Koude Oorlog was een conflict tussen twee tegenstrijdige maatschappelijke en economische systemen, op het fundament van een gemeenschappelijke militaire logica: “Mutually Assured Destruction” (MAD), ofwel afschrikking. Deze aanpak werkte, omdat het systeem gebaseerd was op een gemeenschappelijke logica. Het vloeide voort uit een gemeenschappelijke waarneming van de realiteit aan beide zijden van de geopolitieke kloof.

2. Poetins blinde vlek

Na de bezetting van De Krim door Rusland in 2014 sprak Angela Merkel, de toenmalige Duitse bondskanselier, met president Poetin. Ze vertelde vervolgens tegen president Obama dat Poetin volgens haar het zicht op de realiteit verloren had. Merkel vond dat Poetin “in een andere wereld” leefde. Deze benadering van fragmentering, isolement en scheiding wordt nergens duidelijker zichtbaar als in recente foto’s van Poetin, helemaal alleen zittend aan het einde van een hele grote tafel. Zijn team (of soms ook een andere regeringsleider) zitten aan het andere uiteinde.

Wladimir Poetin heeft een ontmoeting met zijn top-adviseurs

3. De blinde vlek van het Westen

Poetin heeft enkele blinde vlekken, zoals de macht van de burgerbevolking en de kracht van collectief handelen vanuit een gemeenschappelijk bewustzijn. Maar hoe staat het met de blinde vlekken van het Westen? Laat ik het concreter maken: als het zo duidelijk was, dat Poetin Oekraïne zou binnen vallen (zoals de Amerikaanse Geheime Dienst dat reeds enkele maanden voorspelde) en als het ook duidelijk was dat de NAVO nooit rechtstreeks zou kunnen ingrijpen (zonder een atoomoorlog te riskeren), waarom was het dan voor het westen onmogelijk om Poetins vaak herhaalde hoofdeis in te willigen: een garantie dat Oekraïne geen lid van de NAVO zal worden (net zoals Finland, Zweden, Oostenrijk en Ierland: ook die landen zijn allemaal lid van de EU, maar niet van de NAVO).

4. De sociale grammatica van de vernietiging: absencing

Als we een stap achteruitzetten om zo de diepere cognitieve structuur te zien die geleid heeft tot deze oorlog, wat zien we dan? We zien een systeem dat ertoe leidt dat we collectief resultaten bereiken die niemand wil. Ik kan me niet voorstellen dat er ook maar iemand op de wereld is die graag wil zien wat nu in Oekraïne zichtbaar is. Zeker niet de inwoners van Oekraïne. En ook zeker niet de Russische kindsoldaten die in deze oorlog gezogen worden zoals velen van hen het beschreven. Waarschijnlijk niet eens Poetin zelf. Mogelijk is hij ervan uitgegaan dat deze invasie net zo gemakkelijk zou worden als de bezetting van de Krim in 2014. Hoe komt het dat we collectief resultaten bereiken die niemand wil? Een smerige oorlog, een verruwing en traumatisering van onze zielen en nog meer vervuiling van de planeet?

Presencing en Absencing: twee sociale velden

--

--

Get the Medium app

A button that says 'Download on the App Store', and if clicked it will lead you to the iOS App store
A button that says 'Get it on, Google Play', and if clicked it will lead you to the Google Play store